Artikelen

 

Bart van Buitenen ‘The whole thing, case pipes and everything’. Het oude orgel als inspiratiebron voor de negentiende eeuw. Deel 3
Het ORGEL 112 (2016), nr. 2, 36-46 [samenvatting]


Samenvatting
van deel 01 en deel 02

Buiten de initiatieven van Sutton blijkt er vooralsnog geen sprake van navolging van historische voorbeelden voor wat betreft het speelwerk en klankbeeld van in oude stijl vormgegeven orgels. Zowel de vermoedelijk na Suttons overlijden door August Martin ontworpen kassen voor Princenhage als een op Iberisch voorbeeld geïnspireerd schetsontwerp van Maarschalkerweerd voor de Utrechtse kathedraal zijn bedoeld voor instrumenten volgens eigentijdse state of the art. Vanwege de technische aspecten wordt het oude orgel van de Utrechtse Nicolaïkerk belangwekkend genoeg geacht om het in het Amsterdamse Rijksmuseum te conserveren. Plaatsing in het Rijksmuseum van de Niehoff-kassen uit Gouda vindt echter geen doorgang, waarna deze door Mengelberg en Maarschalkerweerd zonder speelwerk worden opgesteld in de parochiekerk van Abcoude. Van een gotisering van het renaissancemeubel zoals eerder gerealiseerd in de Keulse Dom is hierbij geen sprake. Zowel de oude hoofdkas van Brouwershaven als een replica daarvan in Middelharnis worden door Maarschalkerweerd voorzien van eigentijdse pneumatische binnenwerken, nadat het Brouwershavense binnenwerk bij de tijdelijke plaatsing in het Rijksmuseum veloren gaat. Het Haarlemse Müller-orgel wordt door Maarschalkerweerd respectvol gerestaureerd, dat van Zaandam daarentegen volledig gemoderniseerd, terwijl voor de Waalse kerk in Amsterdam een opmerkelijke tussenvorm wordt voorgesteld. Maarschalkerweerd is daarmee zeker nog geen pionier van restauratie van oude orgels te noemen. Evenwel past zijn streven allereerst een katholiek orgel te realiseren binnen het gedachtegoed van de negentiende-eeuwse mediëvistische georiënteerde catholica. 

 



Abcoude, H.H. Cosmas en Damianus - Foto: Bart van Buitenen


Rotterdam, H. Jozef - Orgelarchief Universiteit Utrecht collectie M.A. Vente


De Bildt, vm. H. Michaël - Tijdelijke opstelling 2015 te Utrecht, Nicolaikerk Foto: Bart van Buitenen