Artikelen

 

Peter van Dijk Het orgel in de Magnuskerk te Anloo
Het ORGEL 98 (2002), nr. 5, 17-26 [samenvatting]

Op 15 maart 2002 keurde Harald Vogel het gereconstrueerde en met een zelfstandig Pedaal uitgebreide Radeker/Garrels-orgel (1719) in de Magnuskerk in Anloo. Het project werd in de periode 1990-2002 uitgevoerd door orgelmaker Henk van Eeken. Vogel was zeer enthousiast. Adviseurs waren aanvankelijk Klaas Bolt en Stef Tuinstra. Na Bolts dood in 1990 werd Harald Vogel adviseur. 
Tegenslagen kenmerkten het project. Zo was er in 1995 brand in Van Eekens werkplaats waarbij veel materiaal verloren ging, dat gelukkig op basis van zijn nauwkeurige documentatie gereconstrueerd kon worden; Tuinstra werd in 2000 van zijn functie als adviseur ontheven, na fundamentele meningsverschillen met Van Eeken.
Aan het orgel werkten na de bouw onder anderen de orgelmakers Hinsz (1738), Knol (1795), Lohman (1806), Freytag (1827) en Doornbos (1906/1922). In 1944-1948 restaureerde Mense Ruiter het orgel. Ruiter plaatste schokbalgen en een extra windkanaal; hij vond windvolume en -stabiliteit onvoldoende. 
Van Eekens idee was het oorspronkelijke bouwproces te reconstrueren. Om de pijpen van de manualen voldoende wind te geven, moest hij de traktuur zonder speling afregelen. Het effect op de speelaard is nadelig. De intonatie is niet geheel uitgebalanceerd. Intoneren is een proces dat op kennis (wetenschap) en kunde, en tevens op niet te onderschatten doses artistieke intuïtie en muzikale creativiteit is gebaseerd. Ik vraag mij af of de laatste twee niet te zeer ondergeschikt zijn gemaakt aan de eerste twee.
Van Eeken maakte alle nieuwe delen tot in detail en zeer fraai in de stijl en volgens de constructiewijze van Radeker en Garrels; zo werd het metaal voor het nieuwe pijpwerk op zand gegoten. Het nieuwe Pedaal is in een aparte kast achter het orgel geplaatst en past qua klank zeer goed bij de rest van het instrument.

Website Anloo Hervormde kerk